Gebruik

Gebruik

Hout

Het hout van de berk is licht en heeft een fijne nerf. Het hout is licht, maar ook sterk en gemakkelijk te bewerken. Met behulp van een aantal simpele gereedschappen zoals een mes en lepelmes kunnen er eenvoudig verschillende houten voorwerpen van gemaakt worden zoals lepels en bekers. Zo maken de Sami bijvoorbeeld al eeuwen lang drinkbekers met één oor van berkenhout, de zogenaamde kuska of kasa. Berkenhout wordt in de houtindustrie ook veel toegepast voor de productie van triplex.

Een bijzonder decoratieve, maar zeldzame soort is de kronkelberk, een variant van de ruwe berk (Betula pendula var. Carelica). De kronkelberk komt onder ander voor in het hoge noorden van Finland. Het hout van deze boom heeft een ‘kronkelmotief’ van licht en donker hout. Het is een geliefde houtsoort onder houtbewerkers en wordt veel gebruikt voor het handvat van messen.

 

Schors

De schors van de berk bevat betuline, een harsige stof waardoor de schors goed geconserveerd wordt. Als je door het bos loopt en een dode berk tegenkomt, is de kans groot dat het hout sterk verrot is, terwijl de schors nog bijna helemaal gaaf is. Vanwege deze eigenschap is de schors voor vele doeleinden toegepast, zoals dakbedekking, voor het maken van bakjes en manden en zelfs voor het bekleden van kano’s. Betuline is brandbaar en het maakt de schors waterafstotend. Hierdoor is berkenschors zeer geschikt om een vuur mee te starten, zelfs als het geregend heeft. De betuline kan gewonnen worden uit de schors door het langdurig te verhitten. Het eindproduct is een stroperige substantie, die onder andere gebruikt kan worden als een lijm. In het verleden is de schors ook gebruikt als papier bij het ‘gewone volk’. De schors kon men eenvoudig zelf verzamelen en was goedkoper dan  perkament.

Sapstroom

Vroeg in het voorjaar, vlak voor en tijdens het uitlopen van de bladeren heeft de berk een zeer sterke sapstroom. Door een gaatje te boren of een inkerving te snijden in de schors kan de sapstroom worden afgetapt. Dit berkenwater bevat onder andere suiker en vitamine C en kan rechtstreeks gedronken worden. Het berkenwater kan ingedikt worden tot een siroop of verwerkt worden tot berkenchampagne.

Blad

Het blad worden vooral in de kruidengeneeskunde gebruikt. Thee van het blad bevordert het urineren.