Berken

Berken

Soorten en kenmerken

Wereldwijd komen meer dan 50 berkensoorten voor. Berken zijn zeer winterhard en komen voor op het noordelijk halfrond. In Nederland komen van nature slechts twee berkensoorten voor, de ruwe berk (Betula pendula) en de zachte berk (Betula pubescens). Deze berken zijn te herkennen aan de karakteristieke, witte schors (niet alle berkensoorten hebben een witte schors). De berk heeft mannelijke, hangende katjes en een vrouwelijke, staande bloeiwijze. Ze stellen weinig eisen aan de grond en het zijn echte pioniersplanten. De berk is één van de eerste bomen die uitloopt in het voorjaar. Het blad is frisgroen in de lente, groen in de zomer en verkleurt in de herfst naar goudgeel.

De ruwe berk is op een aantal punten te onderscheiden van de zachte berk. Het blad van de ruwe berk is aan de onderzijde kaal, terwijl het blad  van de zachte berk aan de onderkant behaard is (tenminste in de oksel van de nerf). De ruwe berk kan tot 30 meter hoog worden. De zachte berk is kleiner en kan tot 20 meter hoog worden.

Een andere berkensoort die je nog wel eens tegenkomt in woonwijken en parken, is de papierberk (Betula papyrifera). De papierberk komt van oorsprong uit Noord Amerika. Een kenmerk van de berk is dat de witte schors in dunne, witte vellen afschilfert.


 

Symbiose

Berken leven in symbiose met verschillende bodemschimmels. De symbiose heeft een gunstig effect op zowel de berk als de bodemschimmel. Een bekend voorbeeld is de vliegenzwam (Amanita muscaria). De vliegenzwam zorgt ervoor dat de berk via de wortels beter voedingsstoffen op kan nemen uit de bodem. De berk op haar beurt geeft suikers af aan de vliegenzwam.

 

Parasieten en ziektes

Een grote vijand van de berk is de berkenzwam of berkendoder (Piptoporus betulinus). Deze zwam tapt de sapstroom af. Uiteindelijk gaat de berk hieraan dood. Ook andere zwammen tasten de berk aan. Een bekende die je nogal eens tegenkomt is de echte tonderzwam (Fomes fomentarius). Naast zwammen kan de berk ook last hebben van de nimfen van berkenwantsen en van boomkanker.

Galerij